Mədə intestinal metaplaziyası

Mədə intestinal metaplaziyası (MİM) mədənin selikli qişasındakı hüceyrələrin bağırsaq tipli hüceyrələrə bənzəməsi ilə xarakterizə olunan histoloji dəyişiklikdir. Diaqnoz biopsiya ilə təsdiqlənir. Bu nəticə xərçəng demək deyil, lakin riskin düzgün qiymətləndirilməsini tələb edir.

Yenilənib: 3 sentyabr 2026 • Tibbi müəllif: Dr. Emin Məmmədov, qastroenteroloq-hepatoloq və endoskopist

Mədə intestinal metaplaziyası niyə yaranır?

Ən mühüm səbəblərdən biri uzunmüddətli Helicobacter pylori infeksiyasıdır. Siqaret, ailədə mədə xərçəngi, autoimmun qastrit və geniş yayılmış selikli qişa dəyişiklikləri riski artıra bilər. Tək bir biopsiya nəticəsi bütün mədədəki dəyişikliklərin dərəcəsini hər zaman göstərmir.

Bu vəziyyət mədə xərçəngi deməkdirmi?

Xeyr. MİM xərçəng deyil. O, risk markeridir və risk hər pasiyentdə eyni deyil. Dəyişiklik yalnız antrumda yüngül-məhdud olduqda, əlavə risk faktoru yoxdursa, risk adətən daha aşağıdır. Antrumla yanaşı mədənin cismi də tutulubsa, natamam tip metaplaziya, davam edən H. pylori və ya birinci dərəcəli qohumda mədə xərçəngi varsa daha diqqətli izləmə lazım ola bilər.

Diaqnoz necə dəqiqləşdirilir?

Keyfiyyətli qastroskopiya, mədənin sistemli baxışı və uyğun sahələrdən biopsiya əsasdır. Patoloji cavabda dəyişikliklərin yeri və dərəcəsi önəmlidir. Lazım gəldikdə antrum/incisura və mədə cismindən ayrıca işarələnmiş nümunələr götürülür. H. pylori üçün test aparılır və aşkarlandıqda müalicə planlanır.

H. pylori müalicəsi niyə vacibdir?

H. pylori mədədə davam edən iltihabın əsas səbəblərindəndir. İnfeksiya aşkar edilərsə eradikasiya müalicəsi tövsiyə olunur. Müalicənin uğurlu olub-olmadığı nəfəs testi, nəcis antigen testi və ya seçilmiş hallarda biopsiya ilə təsdiqlənməlidir; yalnız simptomların azalması kifayət deyil.

Endoskopik nəzarət hamıya lazımdırmı?

Xeyr. Nəzarət intervalı yayılma dərəcəsinə, histoloji riskə, ailə anamnezinə və digər faktorlara əsasən fərdiləşdirilir. 2025 MAPS III tövsiyələri geniş və ya irəliləmiş dəyişikliklərdə yüksək keyfiyyətli endoskopiyanı adətən 3 ildən bir nəzərdə tutur. Yalnız antrumla məhdud, yüngül-orta dəyişiklik və əlavə risk olmadıqda rutin nəzarət təklif edilməyə bilər. Son qərarı endoskopiya və biopsiya nəticələrini birlikdə qiymətləndirən həkim verir.

Özüm nə edə bilərəm?

Siqareti dayandırmaq, H. pylori müalicəsini tamamlamaq, nəzarət testini vaxtında vermək və planlaşdırılmış qastroskopiyanı gecikdirməmək vacibdir. Aspirin və ya başqa dərmanı yalnız mədə xərçəngindən qorunmaq məqsədilə özbaşına başlamaq olmaz.

Hansı əlamətlər təcili qiymətləndirilməlidir?

Qan qusma, qara nəcis, izahsız çəki itkisi, davamlı qusma, udma çətinliyi, anemiya və güclənən qarın ağrısı olduqda gecikmədən həkimə müraciət edin.

Vacib qeyd

Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və fərdi müayinə, diaqnoz və müalicəni əvəz etmir. Şikayətləriniz və analiz nəticələriniz üçün həkimlə məsləhətləşin.

Etibarlı mənbələr

ESGE/EHMSG/ESP MAPS III Guideline Update 2025: https://www.esge.com/management-of-epithelial-precancerous-conditions-and-early-neoplasia-of-the-stomach-maps-iii-esge-ehmsg-esp-guideline-update-2025

American College of Gastroenterology, H. pylori Clinical Guideline 2024: https://gi.org/journals-publications/ebgi/schoenfeld_sep2024/